Hoşgeldiniz  
Aliağa escort

‘Ya istiklal ya ölüm’ diyenlerin büyük mücadelesi: Yaşasın Cumhuriyet!

admin | 29 Ekim 2017 | Genel, Gündem, Tüm Manşetler

​Türkiye Cumhuriyeti, Osmanlı İmparatorluğu’nun 1. Dünya Savaşı’nda yenilgiye uğramasından sonra Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliğindeki Ulusal Kurtuluş Savaşı’nın ardından 94 yıl önce bugün kuruldu.

Meclis’ten tek ses yükseliyordu: “Yaşasın Cumhuriyet!”

Atatürk, Büyük Millet Meclisi’nde yapılan oylamada oybirliğiyle, saltanata son verilerek ilan edilen Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkan oldu.

30 Ekim 1918’de Birinci Dünya Savaşı’ndan yenik çıkan Osmanlı İmparatorluğu, Mondros Mütarekesi’ni imzaladı. Mustafa Kemal Paşa, 31 Ekim günü Yıldırım Orduları Grup Komutanlığı göreviyle karargâhın bulunduğu Adana’ya gitti. 10 Kasım 1918’de görevinden ayrılan Mustafa Kemal, Adana’dan trenle İstanbul’a hareket etti.

Bu sırada Osmanlı toprakları üzerinde işgal yayılıyoprdu. 13 Kasım’da İngiliz, Fransız, İtalyan ve Yunan gemilerinden oluşan İtilaf Ordusu, İstanbul’a gelerek karaya kuvvet çıkardı. 

9 Kasım 1918’de İngilizler İskenderun’u, 6 Aralık’ta İngilizler Kilis’i, 7 Aralık’ta Fransızlar Antakya’yı işgal etti, ardından Mersin’e çıkarma başladı. 

23 Aralık’ta Islahiye, Osmaniye, Bahçe, Hassa, Mamure’yi düşman çizmesi çiğnedi. 1 Ocak 1919’da İngiliz askerleri Antep’e girdi, 12 Ocak’ta Kars’a yerleşti. 1 Şubat’ta Aydın demiryolu, İngiliz ve Fransız işgaline uğradı. 22 Şubat 1919’da Maraş İngilizlerin, 8 Mart’ta Zonguldak Fransızların, 9 Mart’ta Samsun, 24 Mart’ta da Urfa İngilizlerin, 28 Mart’ta Antalya İtalyanların işgali altına girmişti. 16 Nisan 1919’da Fransızlar Afyonkarahisar istasyonunael koyarken, 20 Nisan 1919’da da Gürcü ordusu Ardahan’a girdi. 

İşgal süreci eşliğinde İtilaf devletleri temsilcileri Paris’te toplandı. Toplantıda Yunanların İzmir’i işgali konusunda karar alındı. Yunan ordusu 15 Mayıs’ta İzmir’i işgal etti.

MUSTAFA KEMAL ANADOLU’DA
Mustafa Kemal, maiyetiyle 16 Mayıs 1919’da Bandırma Vapuru ile İstanbul’dan ayrıldı ve ertesi günü İnebolu’ya, 18 Mayıs’ta Sinop’a ulaştı. 

Cumhuriyet tarihi için dönüm noktası sayılan 19 Mayıs 1919’da Mustafa Kemal Samsun’a çıktı. Mustafa Kemal, Samsun’dan Havza’ya geçerken işgaller devam ediyordu. Yunan ordusu 26 Mayıs’ta Manisa’ya, 27 Mayıs’ta Aydın’a girdi. 

mustafa_kemal_ataturk23.jpg

Damat Ferit Paşa, 17 Haziran’da Paris Barış Konferansı’na, Osmanlı Devleti’nin barış isteklerini bildiren muhtıra gönderirken Mustafa Kemal, bu tarihten dört gün sonra İstanbul’da bulunan çok sayıda önemli isme Amasya’dan mektup göndererek milli mücadeleye davet ediyordu. 

Mustafa Kemal Paşa, 21 Haziran 1919’da “Amasya Tamimi”ni yaveri Cevat Abbas’a dikte ettirdi. 
Amasya Tamimi, ertesi sabah, Anadolu’daki mülki ve askeri makamlara tarihe geçen şu ifadelerle ulaştı:

“Vatanın tamamiyeti, milletin bağımsızlığı tehlikededir. Milletin bağımsızlığını, yine milletin azmi ve kararı kurtaracaktır. Sivas’ta milli bir kongrenin acele toplanması kararlaştırılmıştır…”

Bu arada, Posta ve Telgraf Umum Müdürü Refik Halit, 24 Haziran’da telgrafhanelere “Mustafa Kemal’in azledildiğini, bu sebeple telgraflarının kabul edilmemesini bildiren” bir şifre gönderdi. 

Harbiye Nazırı Ali Ferit Paşa, 5 Temmuz’da Mustafa Kemal Paşa’yı padişah adına İstanbul’a çağırdı. 
Mustafa Kemal, Harbiye Nazırı’na “Vilayet-i Şarkiye ahalisi arasından çıkıp gelmek hususundaki yüksek tekliflerinizi yerine getirmede şahsi irademi kullanmaktan manen ve maddeten memnu bulunuyorum” yanıtını verdi ve 14 Temmuz 1919’da ordudan istifa ederek, Erzurum Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin başına geçti.

YA İSTİKLAL, YA ÖLÜM!
Milli mücadelenin dönüm noktalarından olan Erzurum Kongresi, 23 Temmuz 1919’da toplandı. 

Bu arada Mustafa Kemal Paşa, 9 Ağustos’ta askerlik mesleğinden ihraç edildi, rütbesinin kaldırılmasına, nişanlarının da geri alınmasına karar verildi. 

Erzurum Kongresi adına ilan edilen beyanname, 10 Ağustos’ta Erzurum’da çoğaltılarak, binlerce nüsha hâlinde tüm yurda gönderildi. 

Mustafa Kemal Paşa, Erzurum’da arkadaşlarına “İstanbul, bir Amerikan mandasıdır tutturmuş gidiyor. Bu olmayacaktır. Türkiye istiklal bütünlüğüne sahip olacaktır. Hayır paşalar hayır, hayır beyefendiler… Manda yok, ya istiklal ya ölüm var” diyordu. 

ataturk-konusma-001.jpg

Erzurum Kongresi’nin ardından, 4 Eylül’de açılan Sivas Kongresi, 11 Eylül’de son buldu. 

10 maddelik “Umumi Kongre Beyannamesi” yayımlandı. Milli mücadele tüm hızıyla sürerken, Osmanlı padişahı adına Damat Ferit ile İngiltere temsilcisi arasında İngiliz mandasının kabul edildiğine ilişkin gizli bir anlaşma imzalandı. 

27 Aralık 1919’da Mustafa Kemal Paşa, Heyet-i Temsiliye üyeleriyle Ankara’ya geldi. 29 Aralık’ta Mustafa Kemal hakkındaki askerlikten çıkarılma ve madalyalarının geri alınma kararı Meclis-i Vükela tarafından düzeltildi. 

Mustafa Kemal Paşa’nın kendisinin Osmanlı ordusundan istifa etmiş olduğu ve madalyalarının iadesi kararı alındı. Bu arada Erzurum’da Mustafa Kemal’in Erzurum Mebusu seçildiğine dair mazbata düzenlenirken, 12 Ocak 1920 tarihinde İstanbul’da son Osmanlı Meclis-i Mebusan’ı açıldı. 

İSTANBUL’UN İŞGALİ
16 Mart 1920’de saat 10.00’dan itibaren İstanbul’un askeri işgal altına alınacağına dair İtilaf Devletleri adına İngiltere, Fransa ve İtalya yüksek komiserlerinin birlikte imzaladıkları nota, Sadrazam Salih Paşa’ya tebliğ edildi. İstanbul, artık işgal altındaydı. 

Telgraf memuru Manastırlı Hamdi Efendi, işgali Mustafa Kemal Paşa’ya iletti. Ankara’da 6 Nisan 1920’de ulusal mücadeleyi tüm dünyaya duyuran Anadolu Ajansı kuruldu. 

İLK MECLİS VE İLK ANAYASA
21 Nisan 1920’de de Mustafa Kemal, vilayetlere Meclis’in 23 Nisan 1920 günü açılacağını bildirdi. 23 Nisan 1920’de Millet Meclisi açıldı, ertesi günü Mustafa Kemal Meclis Başkanlığı’na seçildi. 

Mustafa Kemal Paşa, 11 Mayıs 1920 tarihinde, İstanbul’da Divan-ı Harb tarafından idama mahkûm edildi. Bu arada TBMM Hükümeti ile Fransız hükümeti arasında imzalanan 20 günlük ateşkes anlaşması yapılırken, 10 Ağustos 1920’de İstanbul Hükümeti ile İtilaf Devletleri arasında Sevr Anlaşması imzalandı. Bu arada, Ermeniler ile Gümrü Anlaşması’na da imza koyuldu.

ataturk_meclis24.jpg

Ulusun Kurtuluş Savaşı, 10 Ocak 1920’de İnönü mevzilerinde Yunanlarla çarpışmaların ardından İsmet Paşa komutasında 1. İnönü Zaferi’nin kazanılmasıyla başarıya ulaşmaya başlamıştı. 
20 Ocak 1921’de ilk Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (1921 Anayasası) kabul edilirken, 5 Şubat’ta TBMM’nin gizli oturumunda Londra Konferansı’na Ankara Hükümeti adına heyet gönderilmesi ve heyetin Meclis üyelerinden oluşması kararlaştırıldı. 

6 Şubat’ta Bekir Sami Bey başkanlığındaki heyet Ankara’dan hareket etti ve 21 Şubat’ta başlayan konferans, 12 Mart’ta sona erdi. TBMM Hükümeti ile Rusya arasında 16 Mart’ta Moskova Anlaşması imzalandı. 

Mustafa Kemal’den İsmet Paşa’ya: Milletin makûs talihini de yendiniz

Ankara Hükümeti diplomatik ilişkiler kurup anlaşmalar imzalarken savaş da sürüyordu, 1 Nisan 1921’de 2. İnönü Zaferi kazanıldı. Mustafa Kemal, Batı Cephesi Kumandanı ve Genelkurmay Başkanı İsmet Paşa’yı, tarihe geçen “Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makûa talihini de yendiniz” mesajıyla kutladı.

Mustafa Kemal’i geniş yetkilerle donatan ve 3 ay süreyle Başkumandanlık tevcih eden kanun, 5 Ağustos’ta TBMM’de kabul edilirken, 23 Ağustos 1921 günü Yunan ordusu taarruza geçti ve Sakarya Meydan Muharebesi başladı. 
26 Ağustos’ta Başkomutan Mustafa Kemal Paşa’nın “Hatt-ı müdafaa yoktur, sath-ı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı, vatandaşın kanıyla ıslanmadıkça terk olunamaz” mesajı yayımlandı.

13 Eylül’de Sakarya Meydan Muharebesi sona erdi, Yunan ordusunun Sakarya Nehri’nin doğusunda imha edilmesiyle zafer kazanıldı. 

Zaferin ardından Mustafa Kemal Paşa’nın emriyle 14 Eylül’de genel seferberlik ilan edildi. Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, 19 Eylül 1921’de “Gazi” unvanı ve mareşal rütbesini aldı. 

musrafa_kemal_ataturk23-001.jpg

1922 yılının başlangıcında Mersin ve Adana düşman işgalinden kurtulmuştu. 

26 Ağustos’ta saat 05.30’da topçu ateşiyle Afyon Kocatepe’den Büyük Türk Taarruzu başladı. Türk süvarileri, 9 Eylül 1922’de İzmir’e girdi ve Kadifekale’ye Türk bayrağı çekildi. 

Mudanya Konferansı, 3 Ekim 1922’de başladı. Mudanya Mütarekesi 11 Ekimde imzalandı ve 15 Ekimde yürürlüğe girdi. 

Saltanat kaldırıldı  

TBMM, 1 Kasım 1922’de bir devri sona erdirdi. Hilafet ve saltanatın birbirinden ayrılarak, saltanatın lağvına karar verildi. Hilafet de, Cumhuriyet’in ilanının ardından 3 Mart 1924’te kaldırılacaktı.

e2f16cdf764110504b3e1e32a286c0ba-e1406566476299.jpg

Meclis Hükümeti, 5 Kasım 1922 sabahı idareye el konulduğuna dair Ankara’nın kararını Refet Paşa aracılığıyla İstanbul Hükümeti’ne tebliğ etti: 

“5 Kasım 1922 öğle vaktinden itibaren İstanbul’un idaresine el konulmuştur!” 

Ardından, Vahdettin’in halifelikten de uzaklaştırıldığına dair Şeriye Vekili Vehbi Efendi 18 Kasımda fetva çıkardı. 

‘YARIN…’
Ulusal Kurtuluş Savaşı sona ermiş, sıra anlaşmaya gelmişti. Lozan Konferansı, 20 Kasım 1922 tarihinde İsviçre’nin Lozan kentinde açıldı. 

Konferans, 2 ay süren görüşmelerden sonra, 4 Şubat’ta kesintiye uğradı. Ardından İsmet Paşa başkanlığındaki heyet anlaşmayla geri döndü.

25 Ağustosta itilaf kuvvetleri, Lozan Anlaşması gereğince İstanbul’u boşaltma hazırlıklarına başladı ve 27 Ekimde Halk Fırkası Meclis Grubu, Mustafa Kemal Paşa’nın başkanlığında toplandı. 

ilk_hedef.jpg

Akşam Çankaya’da yemek esnasında Mustafa Kemal Paşa, hazır bulunanlara haberi verdi: 

“YARIN CUMHURİYET’İ İLAN EDECEĞİZ!”

Bütün hazırlıklar bitmiş ve 29 Ekim günü gelmişti. Mustafa Kemal Paşa’nın cumhuriyet ilan edilmesi teklifi, Halk Fırkası toplantısında kabul edildi. Halk Fırkası toplantısından sonra Büyük Millet Meclisi, saat 18.00’de toplandı ve Kanun-u Esasi Encümeni tarafından Cumhuriyet teklifi mazbatası hazırlandı. Daha sonra Büyük Millet Meclisi’nde Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun bazı maddeleri değiştirilerek “Türkiye Devleti’nin hükümet şeklinin Cumhuriyet olduğu” 1921 Anayasası’na geçirildi. Yeni rejim, “Yaşasın Cumhuriyet” sesleri arasında kabul edildi. 

Büyük Millet Meclisi’nde gizli oyla Cumhurbaşkanı seçimi yapıldı. Ankara Mebusu Mustafa Kemal Paşa, oylamaya katılan 158 mebusun tümünün oyunu alarak, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı oldu. 

Kaynak: abacgazetesi

232 Kez Görüntülendi.
Etiketler: , , , ,

Yeni Yorumlar Kapalı.

EN SON HABERLER

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
© 2016 Komite Medya Tüm Hakları Saklıdır .